bạn xem thời gian sau mổ bao lâu để tập nhé. Lưu ý tập từ nhẹ và tăng dần lên.

PHỤC HỒI CHỨC NĂNG SAU THAY KHỚP VAI ĐẢO NGƯỢC

(Hướng dẫn tập tại nhà cho bệnh nhân – theo chỉ định của bác sĩ phẫu thuật)

NGUYÊN TẮC CHUNG

• Khớp vai đảo ngược phụ thuộc cơ delta, không phải chóp xoay → tuyệt đối tránh quá tải sớm

• Phục hồi theo giai đoạn, không rút ngắn

• Không cố gắng đạt ROM sinh lý bình thường

• Mục tiêu thực tế: giảm đau – tự sinh hoạt – nâng tay chủ động trong tầm an toàn

DẤU HIỆU CẦN ĐI KHÁM NGAY

• Đau tăng nhanh, dai dẳng

• Sưng nóng đỏ quanh khớp

• Mất khả năng nâng tay đột ngột

• Cảm giác trật/lỏng khớp

• Sốt, nghi nhiễm trùng

DẶN DÒ QUAN TRỌNG CHO BỆNH NHÂN

• Thay khớp vai đảo ngược không phải để làm việc nặng

• Thành công phụ thuộc tập đúng – đủ – không vội

• Không so sánh với vai lành

• Tập ít nhưng đều tốt hơn tập nhiều——————————————————————–

GIAI ĐOẠN I: BẢO VỆ – KIỂM SOÁT ĐAU

(Tuần 0 – 4/6)

🎯 Mục tiêu

• Bảo vệ khớp nhân tạo

• Giảm đau, giảm phù nề

• Duy trì tầm vận động thụ động an toàn

• Ngăn cứng khớp khuỷu – cổ tay – bàn tay

❌ Tránh tuyệt đối

• Dang vai + xoay trong + đưa tay ra sau lưng

• Chống tay đứng dậy

• Nâng vật > 1 kg

• Cử động chủ động vai

🦾 Bài tập

1. Mang đai treo tay

• 24/24 (chỉ tháo khi tập và vệ sinh)

• Tay sát thân, khuỷu gập 90°

2. Vận động các khớp xa

• Nắm – mở bàn tay

• Gập duỗi cổ tay

• Gập duỗi khuỷu tay
  → 3–4 lần/ngày

3. Lắc vai thụ động (Pendulum)

• Người hơi cúi, tay thả lỏng

• Lắc nhẹ trước–sau, tròn nhỏ
  → 1–2 phút/lần, 3 lần/ngày

4. Tập thụ động/ hỗ trợ

• Gập vai: tối đa 90–120°

• Dang vai: ≤ 90°

• Xoay ngoài: ≤ 20–30°
  → Không đau

⚠️ Ngưng tập khi

• Đau tăng dần, đau nhói

• Sưng nóng quanh vai

• Cảm giác lỏng khớp

🩺 Tái khám

• 10–14 ngày: kiểm tra vết mổ

• 4–6 tuần: đánh giá ROM – chuyển giai đoạn

TỪ 0 – 6 TUẦN SAU MỔ

GIAI ĐOẠN II: PHỤC HỒI VẬN ĐỘNG CHỦ ĐỘNG

(Tuần 6 – 12)

🎯 Mục tiêu

• Đạt ROM chủ động chức năng

• Bắt đầu kích hoạt cơ delta

• Giảm phụ thuộc đai treo

❌ Tránh

• Động tác mạnh, nhanh

• Chống tay – đẩy người

• Nâng vật > 2–3 kg

🦾 Bài tập

1. Chủ động hỗ trợ → chủ động

• Gập vai chủ động: mục tiêu 120–140°

• Dang vai: 90–120°

• Xoay ngoài nhẹ, khuỷu sát thân

2. Kích hoạt cơ delta

• Dang vai trong mặt phẳng xương bả

• Gập vai trước gương (kiểm soát)

• Giữ 5–10 giây, không tạ

3. Ổn định bả vai

• Kéo bả vai về sau – xuống

• Bài tập scapular setting

⚠️ Dấu hiệu cảnh báo

• Đau tăng sau tập > 24h

• Không nâng được tay dù đã tập đều

• Mỏi nhanh, mất kiểm soát

🩺 Tái khám

• 8–12 tuần: đánh giá ROM chủ động, delta

TỪ 6-12 TUẦN SAU MỔ

GIAI ĐOẠN III: TĂNG SỨC MẠNH – CHỨC NĂNG

(Tháng 3 – 6)

🎯 Mục tiêu

• Tăng sức mạnh cơ delta

• Phục hồi sinh hoạt hằng ngày

• Nâng tay có kiểm soát

🦾 Bài tập

1. Kháng lực nhẹ

• Dây đàn hồi mức nhẹ

• Dang – gập vai trong tầm cho phép

• 2–3 hiệp, 10–15 lần

2. Chức năng

• Với tay cao

• Cầm vật nhẹ

• Sinh hoạt cá nhân

❌ Tránh

• Mang vật > 5–7 kg

• Lao động nặng, thể thao đối kháng

TỪ 12 TUẦN – 12 THÁNG SAU MỔ

GIAI ĐOẠN IV: DUY TRÌ LÂU DÀI

(Sau 6 tháng)

🎯 Mục tiêu

• Vai không đau

• Sinh hoạt độc lập

• Duy trì sức mạnh cơ delta

🦾 Khuyến cáo

• Tập đều đặn 2–3 lần/tuần

• Tránh quá tầm, quá sức

• Không kỳ vọng ROM như vai bình thường